โลกานุศาสนี

[โป้ยก่าย]

คำดียอดสุภาษิตบัณฑิตกล่าว

เข้าเรื่องราวข้อหนึ่งพึงศึกษา

ละอธรรมพูดธรรมประจำมา

เป็นวาจาข้อสองพึงต้องการ

เลิกคำชังพูดคำรักเป็นศักดิ์ศรี

นี่คำดีข้อสามพึงตามขาน

สี่พูดจริงทิ้งเท็จเผด็จการ

มิอาจหาญคำพูดที่ทำลาย


ผู้พูดถ้อยอ่อนหวานสำราญหู

ให้เป็นผู้มีมิตรสนิทหลาย

ส่วนผู้พูดคำบาปอันหยาบคาย

เกิดเสียหายมิตรน้อยถอยนิยม

อุประมาอาทิตย์มีฤทธิ์ร้อน

ดารากรห่อนชิดสนิทสนม

ฝ่ายแสงจันทร์เย็นชื่นชวนรื่นรมณ์

ดาวประสมล้อมเคียงเข้าเรียงราย

[โป้ยก่าย]

ท่านว่าการภิเปรยให้เลยเถิด

เป็นเหตุเกิดจำขังถูกสังหาร

ต้องโศกเศร้าแค้นจิตถึงปลิดปราณ

เกิดจากการพูดเพลิดเลยเถิดไป

วาจากร้าวกล้าแข็งรุนแรงนัก

ไม่รู้จักเวลาควรปราศรัย

ย่อมฆ่าคนเขลานั้นให้บรรลัย

ดุจเสียงไขขานฆ่านกกะทา


ผู้ไมด่วนใจเปรียวฉุนเฉียวง่าย

ไม่ใส่ร้ายพูดจริงทิ้งเหลวใหล

พูดคำอ่อนละเมียดไม่เสียดใคร

ควรอยู่ในราชการงานประชา

ผู้เชี่ยวชานรู้กาลควรขานไข

ทราบถึงใจของปราชญ์ผู้อาจหาญ

ควรพูดคำกลั่นกลองที่ต้องการ

และคำขานหวานฉ่ำน้ำใจคน

[โป้ยก่าย]

ภาษาเปรียบเทียบกล้องส่องความคิด

ภาพน้ำจิตอาจเห็นได้เด่นใส

ถ้าเขียนพูดบูดเบือนเลอะเลือนไป

ก็น้ำใจฤาจักแจ่มแอร่มเรือง

ผู้พรอดพร่ำคำหวานสำราญหู

ฟังให้รู้คมชัดไม่ขัดสน

เป็นจริงไม่ขัดหูของหมู่ชน

ฉันเรียกคนดีงามว่าพราหมณ์จริง

[โป้ยก่าย]

จงร่วมกันร่วมมิตรสนิทมั่น

ให้เป็นสายสัมพันธุในวันหน้า

ปลูกเมตตาอารีเกิดปรีดา

เหตุนำมาซึ่งสุขสิ้นทุกข์นาน

ชีวิตอยู่เดียวดีไม่มีไหน

ต้องอาศัยใจรักสมัครสมาน

จงผูกมิตรไมตรีดีกว่าพาล

มาทำการจุนค้ำยึดน้ำใจ

[โป้ยก่าย]

เชิญเรามากั้นร่มพรหมวิหาร
สี่ประการกันทุกข์ให้สุขใส
เชิญทุกเผ่าเจ้าถิ่นแผ่นดินไทย
มาอยู่ในร่มพรหมให้ร่มเย็น

คือเมตตาหวังสุขแก่ทุกหน้า
เพื่อนเกิดมาร่วมสุขร่วมทุกข์เข็ญ
ผูกไมตรีทวีรักเป็นหลักเกณฑ์
อย่าจองเวรเข่นฆ่ารบรากัน

กรุณาเผื่อแผ่เหลียวแลเอื้อ
จงช่วยเหลือเพื่อนยากลำบากขันธ์
เห็นเพื่อนทุกข์ทุกข์ด้วยเข้าช่วยพลัน
ให้เพื่อนนั้นพ้นทุกข์ได้สุขใจ

มุทิตาหน้าแย้มจิตแช่มชื่น
เห็นคนอื่นดีจริงยศยิ่งใหญ่
พลอยปรีดาสาธุด้วยอวยพรชัย
ว่าขอให้เจริญสุขทุกครากาล

อุเบกขาเพ่งจ้องคอยมองเป้า
รวมจิตเข้าตั้งเที่ยงไม่เอียงฐาน
ปรารภกรรมดีชั่วเป็นตัวการณ์
ไม่ลนลานเสริมดีป้ายสีใคร

สี่นี้คือร่มพรหมนิยมเถิด
จะได้เกิดเป็นเสน่ห์ไม่เฉไฉ
เมื่อกั้นร่มพรหมแล้วย่อมแคล้วภัย
เชิญชาวไทยกางกั้นทุกวันเทอญ

[โป้ยก่าย]

จงปล่อยวางความว่างท่ามกลางจิต
จงหยุดคิดจิตกังวลพาหม่นหมอง
กำหนดใจให้เข้าถึงด้วยตรึกตรอง
ความขัดข้องจงตรองดูอยู่ในใจ

สุขและทุกข์อยู่ในใจใช่ที่อื่น
อดกลั้นฝืนกำหนดวางอย่างเข้มแข็ง
อารมณ์ใดที่กระทบและเสียดแทง
กำหนดแย้งเรื่องความดีเข้าที่แทน

ความเมตตาความปราณีเป็นที่ชอบ
ควรประกอบให้เกิดมีอย่างใจหมาย
ยังความดีสร้างนิยมให้ใจกาย
เป็นอุบายคลายความโกรธให้ลดลง

[yuttakan]

เป็นมนุษย์เป็นได้เพราะใจสูง เหมือนดังยูงมีดีที่แววขน
ถ้าใจต่ำเป็นได้แต่เพียงคน ย่อมเสียทีที่ตนได้เกิดมา
ใจสอาดใจสว่างใจสงบ ถ้ามีครบควรเรียกว่ามนุสสา
เพราะทำถูกพูดถูกทุกเวลา เปรมปรีดาคืนวันสุขสันต์จริง