ชุมชนบ้านมหา > ภาษาศิลปะวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น > วัฒนธรรมไทย

 
คำสั่งเพิ่มเติม เรียบเรียงคำตอบ
10-15-2009, 08:15 AM   #1 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
 
รูปส่วนตัว auddy228
 
สว่างใจ สมบัติผู้ดี


สมบัติผู้ดี


สมบัติผู้ดี


เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี


นามเดิมของท่านคือ ม.ร.ว. เปีย มาลากุล เกิดเมื่อ พ.ศ. 2414 เริ่มรับราชการเป็นเสมียนในกรมศึกษาธิการ ต่อมาได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นหลวงไพศาลศิลปศาสตร์ และได้รับตำแหน่งอธิบดีกรมศึกษาธิการ ท่านเป็นผู้ที่ได้รับการศึกษา ในด้านภาษาไทยมาเป็นอย่างดี มีความรู้แตกฉาน และได้แต่งหนังสือไว้หลายเล่มด้วยกัน ที่รู้จักกันดีคือ "สมบัติผู้ดี" ซึ่งยังประโยชน์แก่กุลบุตรกุลธิดา ได้ยึดถือเป็นตำราที่มีคุณค่ามาจนทุกวันนี้ ท่านถึงแก่อสัญญกรรม เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459

หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล เกิดเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2410 เป็นบุตรของ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าขจรจรัสวงษ์ กรมหมื่นปราบปรปักษ์ (พระโอรสใน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ ต้นราชสกุลมาลากุล ประสูติจากหม่อมกลีบ) และหม่อมเปี่ยม หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล

หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล เข้ารับราชการในกรมศึกษาธิการ ได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ เป็น หลวงไพศาลศิลปศาสตร์ จากนั้นย้ายมารับราชการอยู่ที่กระทรวงมหาดไทย เป็น พระมนตรีพจนกิจ ท่านได้รับการไว้วางพระราชหฤทัยจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้เป็นผู้อภิบาล พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จไปทรงศึกษาต่อ ณ ประเทศอังกฤษ ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตพิเศษไทยประจำอังกฤษและยุโรป ระหว่าง พ.ศ. 2440-2442

จากการที่ท่านได้เห็นการศึกษาของนักเรียนไทยในต่างประเทศเป็นเวลาหลายปี ท่านได้กราบทูลเสนอให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปรับปรุงระบบการศึกษาของไทย ร่างเป็น "โครงแผนการศึกษาในกรุงสยาม" เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2441 และโครงการสร้างสถานศึกษาในระดับอุดมศึกษา เมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2453
ท่านได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ เป็น พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ดำรงตำแหน่ง ปลัดทูลฉลองกระทรวงธรรมการ (ปัจจุบันคือ กระทรวงศึกษาธิการ) และได้เลื่อนเป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ในสมัยรัชกาลที่ 6

พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี เมื่อปี พ.ศ. 2456 และถึงแก่อสัญกรรมในอีก 3 ปีต่อมา เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459

 

10-15-2009, 08:18 AM   #2 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๒

ชีวิตครอบครัว



เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี สมรสกับท่านผู้หญิงเสงี่ยม มาลากุล (วสันตสิงห์) มีบุตร-ธิดา 8 คน คือ
• หม่อมหลวงปก มาลากุล
• หม่อมหลวงปอง มาลากุล สมรสกับ หม่อมเจ้าสุรวุฒิประวัติ เทวกุล
• หม่อมหลวงเปนศรี มาลากุล
• หม่อมหลวงเปนศักดิ์ มาลากุล
• หม่อมหลวงป้อง มาลากุล
• หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล สมรสกับ ท่านผู้หญิงดุษฏี มาลากุล
• หม่อมหลวงเปี่ยมสิน มาลากุล
• หม่อมหลวงปานตา มาลากุล สมรสกับ นายเมืองเริง วสันตสิงห์
สมรสกับคุณเจียร ลักษณะบุตร มีธิดาคือ
• หม่อมหลวงนกน้อย มาลากุล
สมรสกับคุณเลื่อน ศิวานนท์ มีบุตรคือ
• หม่อมหลวงประวัติ มาลากุล

 
10-15-2009, 08:22 AM   #3 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๓

ผลงานด้านการศึกษา

เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล)ได้จัดทำหลักสูตรโรงเรียนเบญจมบพิตร หรือ โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตรในปัจจุบัน ตามพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เพลงสรรเสริญพระบารมี

แต่เดิม การร้องเพลงสรรเสริญพระบารมี มีการแยกเนื้อร้องที่ใช้สำหรับ ทหารเรือหรือพลเรือนร้อง นอกจากนี้ยังมีการแบ่งแยกเนื้อร้องบางวรรคบางตอน สำหรับชาย และหญิงร้องต่างกัน ทำให้เกิดความลักลั่น เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2445 พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ได้ออกคำสั่ง กำหนดให้เพลงสรรเสริญพระบารมีมีเพียงเนื้อร้องเดียว เหมือนกันหมด

เพลงสามัคคีชุมนุม

พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ เป็นผู้ประพันธ์คำร้องภาษาไทยของเพลง สามัคคีชุมนุม โดยใช้ทำนองเพลง โอลด์แลงไซน์ ท่านได้รับการยกย่องว่า สามารถใส่เนื้อร้องภาษาไทยเข้าไปให้สอดคล้องกับทำนองเดิมได้อย่างเหมาะเจาะ สามารถร้องเนื้อภาษาไทยไปพร้อมๆกับเนื้อภาษาเดิมของเพลงได้อย่างไม่ขัดเขิน เนื้อเพลงมีความหมายลึกซึ้ง ให้ความรู้สึกถึงความสามัคคีเป็นอันดีต่อหมู่คณะ .

สมบัติผู้ดี

พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้แต่งหนังสือไว้หลายเล่ม เล่มหนึ่งที่มีชื่อเสียงคือ สมบัติผู้ดี ซึ่งกล่าวถึงหลักปฏิบัติ 10 ประการของผู้ที่มีกาย วาจา ใจ อันสุจริต ท่านได้เรียบเรียงไว้เมื่อ พ.ศ. 2455 [4]


อ้างอิง1. ^ เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี โดย สมศักดิ์ ดำรงสุนทรชัย
2. ^ หนังสือสมบัติผู้ดี


 
10-15-2009, 08:25 AM   #4 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๔

สมบัติผู้ดี

“ผู้ดี หมายถึง บุคคลผู้มีความประพฤติดี มีจรรยามารยาทที่ดีทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ เช่น ย่อมรักษาความเรียบร้อยมีกิริยาอันเป็นที่รัก ไม่ทำอุจาดลามก ใจดี มีสัมมาคารวะ ไม่เห็นแก่ตัว ปฏิบัติการงานดี ซื่อสัตย์สุจริต

ผู้ดี มิใช่เกิดจากบุคคลที่มีชาติตระกูลสูง หรือร่ำรวยด้วยทรัพย์สินเงินทองแต่ประการใด แต่ผู้ดีเกิดจากการฝึกฝนอบรมมาดีทางด้านการกระทำ การพูด ระบบการคิด จรรยามารยาท รู้จักมีกาลเทศะ รวมทั้งมีศีลธรรมและจริยธรรม

ลักษณะของผู้ดี คือ จะทำ จะพูด หรือจะคิดสิ่งใดก็ตามจะไม่ทำให้ตนเองและผู้อื่นเดือดร้อน เมื่อทำ เมื่อพูด เมื่อคิดแล้วผู้รู้ทั้งหลายก็ไม่ติเตียนสิ่งเหล่านั้นในภายหลัง

ดังนั้น ผู้ดี จึงมีคุณลักษณะแห่งความดีที่สามารถมองเห็นได้ด้วยความประพฤติ หรือจริยาได้ ๓ ทาง คือ

กายจริยา คือ การทำดีทางกาย หมายถึง มีลักษณะการยืน เดิน นั่ง นอนที่ดี มีความสุภาพเรียบร้อย ชวนมอง

วจีจริยา คือ การทำดีทางวาจา หมายถึง มีลักษณะการพูดจาปราศรัยที่อ่อนหวาน นุ่มนวล ชวนฟัง

มโนจริยา คือ การทำดีทางใจ หมายถึง มีลักษณะของความนึกคิดทางใจที่ออกมาในความนึกคิดที่ดี ประกอบด้วยมีความเมตตากรุณา มีความปรารถนาดีต่อผู้อื่น


 
10-15-2009, 08:28 AM   #5 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๕

ลักษณะสมบัติของผู้ดีนั้น สามารถแยกประเภทออกได้เป็น ๑๐ หมวด ดังนี้
๑. ผู้ดีย่อมรักษาความเรียบร้อย
๒. ผู้ดีย่อมไม่ทำอุจาดลามก
๓. ผู้ดีย่อมมีสัมมาคารวะ
๔. ผู้ดีย่อมมีกิริยาเป็นที่รัก
๕. ผู้ดีย่อมเป็นผู้มีสง่า
๖. ผู้ดีย่อมปฏิบัติการงานดี
๗. ผู้ดีย่อมเป็นผู้ใจดี
๘. ผู้ดีย่อมไม่เห็นแก่ตัวฝ่ายเดียว
๙. ผู้ดีย่อมรักษาความสุจริตซื่อตรง
๑๐. ผู้ดีย่อมไม่ประพฤติชั่ว”
 
10-15-2009, 08:32 AM   #6 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๖

บทที่๑ ผู้ดี ย่อมรักษา ความเรียบร้อย


- กายจริยา

๑) ย่อมไม่ใช้กิริยาอันข้ามกรายบุคคล
๒) ย่อมไม่อาจเอื้อมในที่ต่ำสูง
๓) ย่อมไม่ล่วงเกินถูกต้องผู้อื่น ซึ่งไม่ใช่หยอกกันฐานเพื่อน
๔) ย่อมไม่เสียดสี กระทบกระทั่งกายบุคคล
๕) ย่อมไม่ลุกนั่งเดินเหินพรวดพราด โดนผู้คนหรือสิ่งของแตกหักเสีย
๖) ย่อมไม่ส่งของให้ผู้อื่น ด้วยกิริยาอันเสือกไสผลักโยน
๗) ย่อมไม่ผ่านหน้าหรือบังตาผู้อื่น เมื่อเขาดูสิ่งใดอยู่ เว้นแต่เป็นที่เฉพาะ
๘) ย่อมไม่เอิกอึง เมื่อเวลาผู้อื่นทำกิจ
๙) ย่อมไม่อื้ออึง ในเวลาประชุมสดับตรับฟัง
๑๐) ย่อมไม่แสดงกิริยาตึงตัง หรือพูดจาอึกทึกในบ้านแขก


- วจีจริยา

๑) ย่อมไม่สอดสวนวาจาหรือแย่งชิงพูด
๒) ย่อมไม่พูดด้วยเสียงอันดังเหลือเกิน
๓) ย่อมไม่ใช้เสียงตวาด หรือพูดจากระโชกกระชาก
๔) ย่อมไม่ใช้วาจาอันหักหาญดึงดัน
๕) ย่อมไม่ใช้ถ้อยคำอันหยาบคาย


- มโนจริยา

๑) ย่อมไม่ปล่อยใจให้ฟุ้งซ่านกำเริบหยิ่งโยโส
๒) ย่อมไม่บันดาลโทสะให้เสียกิริยา

 
10-15-2009, 08:36 AM   #7 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๗

บทที่ ๒ ผู้ดี ย่อมไม่ทำอุจาดลามก

- กายจริยา

๑) ย่อมใช้เสื้อผ้าเครื่องแต่งตัวอันสะอาด และแต่งโดยเรียบร้อยเสมอ
๒) ย่อมไม่แต่งตัวในที่แจ้ง
๓) ย่อมไม่จิ้มควักล้วงแคะ แกะเการ่างกายในที่ประชุมชน
๔) ย่อมไม่กระทำการ ที่ควรจะทำในที่ลับในที่แจ้ง
๕) ย่อมไม่หาวเรอ ให้ปรากฏในที่ประชุมชน
๖) ย่อมไม่จามด้วยเสียงอันดัง และโดยไม่ป้องกำบัง
๗) ย่อมไม่บ้วนขากด้วยเสียงอันดัง หรือให้เปรอะเปื้อน ให้เป็นที่รังเกียจ
๘) ย่อมไม่ลุกลนเลอะเทอะ มูมมามในการบริโภค
๙) ย่อมไม่ถูกต้อง หรือหยิบยื่นสิ่งของ ที่ผู้อื่นจะบริโภคด้วยมือตน
๑๐) ย่อมไม่ล่วงล้ำ ข้ามหยิบ ของบริโภคผ่านหน้าผู้อื่น ซึ่งควรขอโทษ และขอให้เขาส่งให้
๑๑) ย่อมไม่ละลาบละล้วง เอาของผู้อื่นมาใช้ในการบริโภค เช่น ถ้วยน้ำ และผ้าเช็ดมือ เป็นต้น
๑๒) ย่อมไม่เอาเครื่องใช้ของตน เช่น ช้อนส้อมไปล้วงตัก สิ่งบริโภคซึ่งเป็นของกลาง
๑๓) ย่อมระวัง ไม่พูดจาตรงหน้าผู้อื่น ให้ใกล้ชิดเหลือเกิน

- วจีจริยา

๑) ย่อมไม่กล่าวถึงสิ่งโสโครก พึงรังเกียจในท่ามกลางประชุมชน
๒) ย่อมไม่กล่าวถึงสิ่งควรปิดบัง ในท่ามกลางประชุมชน

- มโนจริยา

๑) ย่อมพึงใจที่จะรักษาความสะอาด

 
10-15-2009, 08:40 AM   #8 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๘

บทที่ ๓ ผู้ดี ย่อมมีสัมมาคารวะ

- กายจริยา

๑) ย่อมนั่งด้วยกิริยาอันสุภาพ เฉพาะหน้าผู้ใหญ่
๒) ย่อมไม่ขึ้นหน้าผ่านผู้ใหญ่
๓) ย่อมไม่หันหลังให้ผู้ใหญ่
๔) ย่อมแหวกที่ หรือให้ที่นั่งอันสมควรแก่ผู้ใหญ่ หรือผู้หญิง
๕) ย่อมไม่ทัดหรือคาบบุหรี่ คาบกล้อง และสูบให้ควันไปรมผู้อื่น
๖) ย่อมเปิดหมวก เมื่อเข้าชายคาบ้านผู้อื่น
๗) ย่อมเปิดหมวกในที่เคารพ เช่น โบสถ์ วิหาร ไม่ว่าแห่งศาสนาใด
๘) ผู้น้อยย่อมเคารพผู้ใหญ่ก่อน
๙) ผู้ชายย่อมเคารพผู้หญิงก่อน
๑๐) ผู้ลาย่อมเป็นผู้เคารพก่อน
๑๑) ผู้เห็นก่อนโดยมากย่อมเคารพก่อน
๑๒) แม้ผู้ใดเคารพตนก่อน ย่อมต้องตอบเขาทุกคน ไม่เฉยเสีย


- วจีจริยา

๑) ย่อมไม่พูดจาล้อเลียนหลอกลวงผู้ใหญ่
๒) ย่อมไม่กล่าวร้าย ถึงญาติมิตรที่รักใคร่นับถือ ของผู้ฟังแก่ผู้ฟัง
๓) ย่อมไม่กล่าววาจา อันติเตียนสิ่งเคารพ หรือที่เคารพของผู้อื่นแก่ตัวเขา
๔) เมื่อจะขอทำล่วงเกินแก่ผู้ใด ย่อมต้องขออนุญาตตัวเขาเสียก่อน
๕) เมื่อตนทำพลาดพลั้งสิ่งใด แก่บุคคลผู้ใด ควรออกวาจาขอโทษเสมอ
๖) เมื่อผู้ใดได้แสดงคุณต่อตนอย่างไร ควรออกวาจาขอบคุณเขาเสมอ

- มโนจริยา

๑) ย่อมเคารพยำเกรง บิดา มารดา และอาจารย์
๒) ย่อมนับถือนอบน้อมต่อผู้ใหญ่
๓) ย่อมมีความอ่อนหวานแก่ผู้น้อย

 
10-15-2009, 08:46 AM   #9 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๙

บทที่ ๔ ผู้ดี ย่อมมีกิริยาเป็นที่รัก


- กายจริยา


๑) ย่อมไม่ฝ่าฝืนเวลานิยม คือ ไม่ไปใช้กิริยายืน เมื่อเขานั่งกับพื้น และไม่ไปนั่งกับพื้น
เมื่อเวลาเขายืนเดินกัน
๒) ย่อมไม่ไปนั่งนานเกินสมควร ในบ้านผู้อื่น
๓) ย่อมไม่ทำกิริยารื่นเริงเมื่อเขามีทุกข์
๔) ย่อมไม่ทำกิริยาโศกเศร้าเฮี๋่ยวแห้ง ในที่ประชุมรื่นเริง
๕) เมื่อไปสู่ที่ประชุมรื่นเริง ย่อมช่วยสนุกชื่นบานให้สมเรื่อง
๖) เมื่อเป็นเพื่อนเที่ยว ย่อมต้องกลมเกลียว และร่วมลำบาก ร่วมสนุก
๗) เมื่อตนเป็นเจ้าของบ้าน ย่อมต้องต้อนรับ และเชื้อเชิญแขกไม่เพิกเฉย
๘) ย่อมไม่ทำกิริยาบึกบึนต่อแขก
๙) ย่อมไม่ให้แขกต้องคอยนาน เมื่อเขามาหา
๑๐) ย่อมไม่จ้องดูนาฬิกา ในเวลาที่แขกยังนั่งอยู่
๑๑) ย่อมไม่ใช้กิริยาอันบุ้ยใบ้ หรือกระซิบกระซาบกับผู้ใด ในเวลาเมื่อตนอยู่เฉพาะหน้าผู้หนึ่ง
๑๒) ย่อมไม่ใช้กิริยาอันโกรธเคือง หรือดุดัน ผู้คนบ่าวไพร่ ต่อหน้าแขก
๑๓) ย่อมไม่จ้องดูบุคคล โดยเพ่งพิศเหลือเกิน
๑๔) ย่อมต้องรับส่งแขกเมื่อไปมา ในระยะเวลาอันสมควร

- วจีจริยา


๑) ย่อมไม่เที่ยวติเตียน สิ่งของที่เขาตั้ง แต่ง ไว้ในบ้านที่ตนไปสู่
๒) ย่อมไม่กล่าวสรรเสริญรูป กาย บุคคล แก่ตัวเขาเอง
๓) ย่อมไม่พูดให้เพื่อนเก้อกระดาก
๔) ย่อมไม่พูดเปรียบเปรย เคาะแคะสตรี กลางประชุม
๕) ย่อมไม่ค่อนแคะติรูปกายบุคคล
๖) ย่อมไม่ทักถึงการร้าย โดยพลุ่งโพล่งให้เขาตกใจ
๗) ย่อมไม่ทักถึงสิ่งอันน่าอาย น่ากระดากโดยเปิดเผย
๘) ย่อมไม่เอาสิ่งที่น่าอับอาย จะกระดากมาเล่าให้แขกฟัง
๙) ย่อมไม่เอาเรื่องที่เขาพึงซ่อนเร้น มากล่าวให้อับอายหรือเจ็บใจ
๑๐) ย่อมไม่กล่าวถึงการอัปมงคล ในเวลามงคล

- มโนจริยา

๑) ย่อมรู้จักเกรงใจคน

 
10-15-2009, 02:49 PM   #10 (permalink)
ดูแลตรวจสอบเนื้อหา
สว่างใจ สมบัติผู้ดี ๑๐

บทที่ ๕ ผู้ดี ย่อมเป็นผู้มีสง่า

- กายจริยา

๑) ย่อมมีกิริยาอันผึ่งผายองอาจ
๒) จะยืนนั่ง ย่อมอยู่ในลำดับอันสมควร ไม่เป็นผู้แอบหลังคน หรือหลีกเข้ามุม
๓) ย่อมไม่เป็นผู้สะทก สะท้าน งกเงิ่น หยุดๆ ยั้งๆ

- วจีจริยา

๑) ย่อมพูดจาฉะฉานชัดถ้อยความ ไม่อุบอิบอ้อมแอ้ม

- มโนจริยา

๑) ย่อมมีความรู้จักงาม รู้จักดี
๒) ย่อมมีอัชฌาสัยอันกว้างขวาง เข้าไหนเข้าได้
๓) ย่อมมีอัชฌาสัยเป็นนักเลง ใครจะพูดหรือเล่นอันใด ก็เข้าใจและต่อติด
๔) ย่อมมีความเข้าใจว่องไว ไหวพริบรู้ทันถึงการณ์
๕) ย่อมมีใจอันองอาจกล้าหาญ

 
ชุมชนบ้านมหา > ภาษาศิลปะวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น > วัฒนธรรมไทย



คำสั่งเพิ่มเติม
เรียบเรียงคำตอบ
แบบตามยาว แบบตามยาว


Custom Search

เวลาทั้งหมดอยู่ในเขตเวลา GMT +7 และเวลาในขณะนี้คือ 12:45 PM


Powered by vBulletin รุ่น 3.8.7 Copyright ©2000-2015, Jelsoft Enterprises Ltd.
Content Relevant URLs by vBSEO
© บ้านมหา.com เว็บไซต์ส่งเสริมการศึกษา ศิลปวัฒนธรรม