สาทร - สาธร

คำหนึ่งที่คนไทยมักเขียนผิดกันมากคือคำว่า "สาทร" ซึ่งเป็นชื่อสถานที่ในกรุงเทพมหานคร เช่น เขตสาทร คลองสาทร ถนนสาทร คำนี้พบว่าคนไทยมักเขียนเป็น "สาธร" อยู่เสมอ หนำซ้ำคนเฒ่าคนแก่หลายคนยังยืนยันอีกด้วยว่าเขียนโดยใช้ ธ.ธง สะกดนั้นคือแบบที่ถูกต้อง เพราะมีมาตั้งแต่สมัยโบร่ำโบราณแล้วในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ไม่ปรากฏว่ามีบันทึกคำว่า สาธร มีแต่คำว่า สาทร หมายถึง เอื้อเฟื้อเอาใจใส่


สำหรับชื่อเขตสาทรนั้น มีประวัติความเป็นมาบันทึกไว้ว่า เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๓๑ (สมัยรัชการที่ ๕) มีคหบดีจีนชื่อเจ๊สัวยม บุตรพระยาพิศาลสมบัติบริบูรณ์ (เจ๊สัวยิ้ม) ได้ อุทิศที่ดินของตนให้ขุดเป็นคลอง จากแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ไปบรรจบคลองวัดหัวลำโพง และนำดินที่ขุดคลองมาทำถนนทั้ง ๒ ฝั่งคลอง คนทั่วไปเรียกคลองนี้ว่า "คลองเจ๊สัวยม" ต่อมาเมื่อเจ๊สัวยมได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสาทรราชายุกต์คลองและถนนทั่ง ๒ ฝั่งจึงเรียกว่า "คลองสาทร" และ "ถนนสาทร" ตามชื่อบรรดาศักดิ์ดังกล่าว


ต่อมาเมื่อเริ่มมีการเขียนหนังสือกันอย่างแพร่หลาย คนหลายคนได้เขียนชื่อถนนสาทรและคลองสาทรผิดเพี้ยนไปเป็น "สาธร" เพราะไม่รู้ที่มาและรากศัพท์กรุงเทพมหานครจึงได้นำเรื่องเสนอกระทรวงมหาดไทย เมื่อคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายของกระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาจากประวัติอักขรานุกรมขุนนางในสมัยรัชกาลที่ ๕ และความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานแล้ว


จึงประกาศในราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๔๒ เปลี่ยนแปลงชื่อ "สาธร" ที่เขียนผิดอยู่เป็น "สาทร" ตามหลักฐานดังกล่าว ครอบคลุมชื่อสำนักงานเขตสาทร ถนนสาทรเหนือ-ใต้ ตลอดจนซอยแยกจากถนนสาทร ต้องเขียนป้ายชื่อ เป็น ท.ทหาร ทั้งหมดเมื่อทราบที่มาที่ไปดังนี้แล้ว ก็ขอให้ท่านผู้อ่านเขียนคำว่า "สาทร" อย่างถูกต้องต่อไปด้วย